Orta Doğuda Ekonomik Büyüme Su Stresi ve Tarımsal Karbon Emisyonları: Panel Veri Yaklaşımı
Orta Doğu ülkelerinde ekonomik büyüme, çevresel sürdürülebilirlik ve doğal kaynak kullanımı arasındaki ilişkiler, son yıllarda özellikle iklim değişikliği ve su kıtlığı bağlamında artan bir ilgiyle incelenmektedir. Ekonomik büyüme ile çevresel bozulma arasındaki ilişkiyi açıklamada yaygın olarak kullanılan Çevresel Kuznets Eğrisi yaklaşımına rağmen, tarımsal karbon emisyonları ve su stresi değişkenlerini birlikte ele alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmayı amaçlayarak Orta Doğu ülkeleri özelinde bütüncül bir analiz sunmaktadır.
Çalışmanın temel amacı, ekonomik büyüme, su stresi ve tarımsal karbon emisyonları arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkileri ampirik olarak incelemektir. Bu kapsamda, su stresinin çevresel etkiler üzerindeki rolü analiz edilerek, büyüme–çevre ilişkisinin daha kapsamlı bir çerçevede değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu yönüyle çalışma, hem metodolojik hem de bölgesel açıdan literatüre katkı sağlamaktadır.
Araştırmada, 1992–2022 dönemini kapsayan panel veri seti kullanılmaktadır. Analiz sürecinde öncelikle değişkenlerin durağanlık özellikleri panel birim kök testleri ile incelenmekte, ardından eşbütünleşme testleri ile uzun dönem ilişkiler belirlenmektedir. Uzun dönem katsayıları ise Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) yöntemi ile tahmin edilmektedir.
Elde edilecek bulguların, Orta Doğu bölgesinde sürdürülebilir kalkınma, etkin su yönetimi ve düşük karbonlu büyüme politikalarının geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir. Bu çerçevede çalışma, hem akademik literatüre katkı sunmayı hem de politika yapıcılar için yol gösterici sonuçlar üretmeyi amaçlamaktadır.